کوروش پس از فتوحات موفق خود در غرب به سرزمین خود فارس در ایران بازگشت وبه

کاخ سازی و ساختن سایر بنا های سلطنتی در پاسارگاد پرداخت . بسیاری از سنگتراشانی که در این طرح های ساختمانی کار می کردند کارگران ماهر لیدیایی و یونانیان ایونیه بودند که کوروش از ساتراپی جدید خود در غرب همراه آورده بود .

پس از گذشت مدت اندکی شاه بزرگ متوجه شد شرق شد و ارتشش به سوی اقوام ایرانی ساکن شمال و شرق دشت کویر نمکی از جمله سرزمین اریا یا هرات کنونی که تسلیم او نشده بودند سرازیر شده.

سپس به سوی شمال شرق و دره های رود اکسوس (جیهون)که به دریاچه آرال کنونی در حدود سیصد مایلی غرب دریای خزر می ریخت لشکر کشید سرزمین بلخ واقع در واقع در امتداد حاشیهی شرقی این رود پیش از رسیدن هزاران پارسی سقوط کرد چنان که منطقه شمال غربی هندوستان معروف به قندهار به زودی به این سرنوشت دچار شدد .

کوروش در اواخر سال 540 ق.م با این فتوحات شرقی قلمرو خود را تقریبا دو برابر کرد . انگاه به این نتیجه رسید که اعتماد به هم پیمان ماد یعنی بابل کافی است

و ظرف چند ماه خود را به جلگهئ های آبرفتی غنی بین النهرین رساند . نبونید پادشاه بابل ارتش خود را بسیج کرد تا با رویارویی با مهاجمان بپردازد اما او و یارانش یارای مقابله با رزمندگان ایرانی رانداشتند .در اوایل اکتبر سال 539 ق.م (اواسط مهر ماه)ارتش کوروش شهر اوپیس وا قع در ساحل رود دجله در حدود 200 کیلومتری شمال بابل را تسخیر کرد و حدود 1 هنته بعد سردار گوبریاس سرباز های ایران را به حصار های پایتخت رسانید . از انجا که هم کاهنان قدرتمند بابل و هم اکثریت مردم و اشرف از نبونید شاه بابل متنفر بودند چون بر خلاف خدای سنتی بابل مردوک به تبلیغ و رواج پرستش سین خدای ماه پرداخته بود گروه بی شماری از انان به سپاه ایران گریخته بودند و گوبریاس توانست بدون جنگ وارد شهر بابل گردد.

بسیاری از مقامات و مردم شهر که ایرانیان را نجات دهندهی خود تلقی می کردند با شادمانی از انان استقبال کردند .

کوروش در 29 اکتبر برابر با (7 ابان)پیروزمندانه وارد بابل شد و نخستین اعلامیه ی رسمی حقوق بشررا پایه گذاری کرد و متن خود را بااین شرح صادر کرد (منم کوروش شاه شاهان شاه جهان شاه بزرگ شاه نیرومند شاه بابل شاه سومر و اکد شاه چهار گوشه ی جهان )

*********

کوروش با سقوط بابل ا مپراتوری آن از جمله تمام جنوب سرزمین بین النهرین و بیشتر منطقه فلسطین را به امپراتوری خود افزود چنان که پهناوری ان از سواحل دریای اژه در غرب تا غرب هندوستان در شرق را شامل می شد . اکنون تنها مصر به عنوان یگانه قدرت بزرگ خاور نزدیک باقی مانده بود که هنوز تحت تسلط ایرانیان در نیامده بود . نقشه کوروش ان بود که تمدن نیل را به امپراتوری خود بیفزاید .

کوروش در اواخر دهه 530 ق.م پسر خود کمبوجیه را با سپاهی عظیم و آموزش دیده برای فتح مصر اعزام داشت .

اما عمر نخستین و بهترین فرمانروای ایران و جهان کفاف نداد تا به چشم خود ثمرات این کار عظیم را ببیندد . او در سال 530 ق.م هنگامی که به شمال شرق لشگر کشیده بود در جنگی که با سکاها داشت زخمی شد و درگذشت . جسد او را به پاسارگاد بازگرداندند و در مقبرهی سنگی ساده وزیبایی دفن کردند که همچنان به عنوان یکی از بلند پرواز ترین و با استعداد ترین فرمانروایان روی زمین باقی مانده است .

به گفته بوسانی:((مدارا و تساهل دینی او رفتار بزرگوارانه و مهربانانه ای که با دشمنان مغلوب خویش داشت و مهارت و قابلیت فوق العاده او به عنوان یک فرمانده جنگی توضیح دهنده علت ستایشی است که همه جهان حتی بابلیان و یونانیان نسبت به کوروش بزرگ داشته اند .))

در واقع فردی نظیر گزنفون باور داشت که ((این مرد شایسته همه گونه تحسین است ))و می افزاید که(( کوروش زیبا ترین چهره بخشنده ترین و بزرگوار ترین قلب آزمند ترین فرد برای اموختن و بلند پرواز ترین پادشاه بود چنان که می توانست انواع سختی ها و خطرات را تحمل کند.))فرمانروایانی نظیر کوروش که ستایشفوق العاده دوست و دشمن را بر می انگیزند در تاریخ جهان بسیار کمیابند . ایران و جهان از آنروز تا به امروز و فرداها دیگر پادشاهی همانند او نخواهد داشت و نخواهد دید ..

کوروش خواهد آمد و مرا نجات خواهد داد

دانیال نبی

چند سروده ی پر معنا از کوروش کبیر