سقوط ناگهانی ماد

حمله به لیدی

ثا بت شد که سازمان نظامی و سیاسی نیرومند کوروش کلید موفقیت او برای شروع توسعه روشمند امپراتوری ای است که از مادها به او رسیده بود .شکست ماد نه تنها سرزمین های خارجی پهناوری را تحت تسلط کوروش قرار داد بلکه آغازی برای توازن ظریف قدرت در خاور نزدیک بود . سه قدرت بزرگ دیگر منطقه ـمصر و بابل و لیدی کوروش را پادشاهی نو خاسته ای می دانستند که امنیت آن ها را مورد تهدید قرار داده است با حمله گستاخانه کوروش به لیدی در سال ۵۴۶ق.م ثابت شد که ارزیابی انها درست بوده است . کوروش مصمم بود نشان دهد که از کیاکسار که با اعتقادی خرافی به اسانی دست از سر لیدی بر داشت فاتح بزرگ تری است . کوروش پادشاه بزرگ ایران زمین کم تر از پادشاه پیشین ماد به فال و شگون اعتقاد داشت و از خورشید گرفتگی برای غلبه بر جهان بیمی نداشت .

شوخی سرنوشت اینکه اعتقاد به تفال نقش مهمی در جریان لشکر کشی کوروش به لیدی ایفا کرد .

این بار کرزوس پادشاه جدید لیدی و پسر آلیاتس اجازه داد که خرافات سر نوشت او را تعیین کند . کرزوس یونانیان را که بعضی از آن ها ـایونیان ـدر شمار اتباع او بودند بسیار می ستودند وبه اداب و آیین ایشان اعتقادی نداشتند . یکی از عادات یونانیان مشورت با هاتف مشهور معبد دلفی شهری درمنطقه یونان اصلی بود . آن ها در موقعه خطر با این هاتف مشورت می کردند . هاتف این معبد کاهنی بود که همگان اعتقاد داشتند که با خدایان در ارتباط است . بنا بر این کرزوس طبق سنت دیرینه پیامی نزد هاتف فرستاد و از او خواست بگوید آیا سلاح است که با کوروش وارد جنگ شوم ... هاتف در پاسخ پیام گفت که اگر شما از رود قزل ایرماق (هالیس) بگزرید و به کوروش حمله ور شوید امپراتوری بزرگی از بین خواهد رفت .. کرزوس با اطمینان کامل از رود هالیس گذشت و به ارتش کوروش حمله کرد اما فهمید که توان مقابله با کوروش را ندارد پس بنا بر این به شهر سارد که در ۸۰کیلومتری ساحل دریای اژه قرار داشت عقب نشینی کرد .

کورو ش بر خلاف انتظار کرزوس آنها را تعقیب کرد و باز دو ارتش رو یا روی هم قرار گرفتند .

این بار چنان که هرودوت نوشته است :

در برابر شهر سارد دشت خشک و بی اب و درختی قرار داشت ...چون لیدیایی ها در آن دشت پهناور لشگر آراسته بودند کوروش به سبب نگرانی سواره نظام ایشان درصدد بر امد تا طبق پیشنهاد هارپاگ مادی اقدام کند . پس همه شتر های که بار و ازوقه بر روی انها بود خالی کرد و نفراتی بر روی انها سوار کرد و به سوی جبهه روانه کرد و ضمنافرمان داد که نخستین حمله به پیشتازان سپاه کرزوس اغاز شود سپس پیادگان وبعد سواران شاهی از دنبال پیشروی کنند ... سبب رو به رو کردن شتر با سپاه دشمن بر انگیختن ترس غریزی اسب از شتر است . هیچ اسبی طاقت استشمام بوی شتر را ندارد ... این نیرنگ به خوبی موثر افتاد چون به محض آغاز نبرد تا چشم اسب ها به شتر ها افتاد پا به فرار گذاشتند از این رو یگانه مایه اطمینان خاطر کرزوس از بین رفت ولی لیدیایی ها رشادت نموده و در قبال این وضع و حال چالاک از زین های خود پایین پریده با ایرانیان گلاویز شدندتلفات هر دو ارتش سنگین بود اما سر انجام لیدیایی ها مغلوب و به داخل اکروپولیس پناهنده شدند و ایرانیان ایشان را محاصره کردند .

د رواقع کوروش با استفاده از تاکتیک های محاصره که تکنیک نظامی دیگری بود که از آشوریان به ارث رسیده بود سارد را تخسیر کرد و شروع کرد به تبدیل لیدی به یک ساتراپی جدید ایران :کرزوس پیشگوی هاتف معبد دلفی را باور کرد ه و شکست خورده بود اما همان گونه که هرودوت متذکر می شود او به سختی می توانست هاتف را به خاطر شور بختی خود سرزنش کند چون :

خداوند گفته بود که اگر او به ایرانیان حمله کند امپراتوری نیرومندی واژگون خواهد شد .فرد خردمند پس از دریافت این گونه پاسخ باید دوباره بپرسد منظور کدام امپراتوری است

امپراتوری خود من یا کوروش ؟اما او آنچه را که شنیده بود به سود خود تعبیر کرد و دوباره به پرستش نپرداخت از این رو باید این شکست رو میوه اشتباه خود می دانست .

سقوط لیدی که به معنای چیرگی کوروش بر دومین قدرت از چهار قدرت بزرگ منطقه بود

امواج تکان دهنده ا ی در سراسر خاور نزدیک به وجود آورد. پیروزی ایران شهر های

یونانی ایونیه واقع در سواحل دریای اژه را که اکنون مستقیما با ماشین بزرگ جنگی کوروش رودررو

شده بودند به کلی مهبوت کرد . انها با نهایت نومیدی از اسپارت دولت شهری که بر شبه جزیره پلوپونزکه یک سوم جنوب یونان را شامل می شد تسلط داشت تقاضای کمک کردند همه یونانیان از ارتش کوچک ولی مهیب اسپارت بیم داشتند و در عین حال آن را شکست ناپذیر می پنداشتند و به آن احترام می گذاشتند . با این حال اسپارتیان که معروف بود از جنگیدن دور از میهن خویش اکراه دارند ارتش خود را نفرستادند در عوض پیکی با پیامی جسورانه نزد کوروش فرستاد ند و تهدید کردند که اگر او جر ئت کند و به شهر های یونانی حمله برد با واکنش اسپارت روبهرو خواهد شد .

برای پادشاه نیرومند ایران که در یک چهارم جهان شناخته شده آن روز حکومت می کرددولت شهر های یونانی چیزی پیش از دهکده هایی نبودند که در حاشیه تمدن با پراکندگی به ستیز با یکدیگرمشغولند مثلا او می دانست که بزرگترین دولت شهر های یونانی ارتشی بیش از چند هزار سپاهی ندارند و ارتش آنها به بیش از چند صد نفر هم نمی رسد

از این رو اتمام حجت اسپارتیان برای او خنده دار و هم توهین آمیز بود .

او به پیام اور اسپارت گفت:((من هرگزاز جماعتی که در وسط شهر خود میدان خاصی دارند تا در ان جا یکدیگر را با چونه و سوگند فریب دهند باکی ندارم . اگر سر و کارم با چنین افرادی بیفتد ان گاه فقط صدمات وارده بر ایونی ها خاطر ایشان را پریشان نخواهد کرد بلکه گرفتاری خودشان نیز فراغتی برایشان باقی نخواهد گذاشت))

انگاه کوروش به بلوف اسپارت به محاصره شهر های یونانی که به علت اختلاف با یکدیگر قادر به اتحاد نبودند پرداخت.به علت سرعت عمل کوروش اسپارتیان سر سخت کاری از پیش نیردند و نتوانستند به بقیه یونانیان کمک برسانند خیلی زود ایونیه شکست خورد و ناچار شد خراج سالانه کوروش را بپردازد و برای ارتش ایران نیرو تهیه کند .

نخستین تماس مهم ایرانی ها با یونانی ها در آن روزگار بر هر دو ملت تاثیر گذاشت و به ایرانیان درس بیشتری از یونانیان آموخت .

 کوروش پیروزمند

این منم کوروش

پسر ماندانا و کمبوجیه

پادشاه جهان

پادشاه پهناورترین سرزمین های آدمی

پیشوای خرد پاکی شادمانی و پارسایی

نواده بی بدیل نور و ترانه و سلطنت.

هم بدان گونه که بر این زمین زنده زاده شدم

روزی نیز

تن خسته اندر این خاک ماندگار خواهم کشید .

اینجا مزار مهیای من است

سرزمین مادری

آرمگاه واپسین

مرغاب هزار باران بی خلل

که ملائک هر هفت آسمان بلند

بر آن گواهی داده اند .

من پیام آور برگزیده اهورا و عدالتم

که جزء آزادی

آواز دیگری نیاموخته ام

و جز ازادی

آواز دیگری نخواهم آموخت .

پادشاه پارسیان

و کماندار آریائیان منم

که به بالین فرودستان شب زده شتافته ام

من شفا آور خستگان زمینم

که برای مهربان ترین مردم خویش

شادمانی به ارمغان آورده ام

پس پیروز گران برزاوند بدانند

مرغاب

آتشگاه آسمانی من است

و شهریاران و آیندگان بدانند

کوروش هخامنش

چه خواست و چه گفت و چه کرد

و گفتم تابراین سنگ سرد بنویسند :

جز آتش ازادی

هیچ چراغ روشنی بر این پهنه نخواهد پایید

و من پسر ماندانا

فرمان دادم

آرمگاه ابدی مرا

با عطر و علاقه و درفش آزادی بیارایند

زیرا به بخت شد شهسوار بزرگ

نزدیک است

زیرا مرگ زیبا ترین مونس مردمان

نزدیک است

و من خواهم مرد

پس ای امیران آینده

که شهسواران و شهریاران می میرند

اما شادمانی مردمان هرگز!!!!